Patients › Rehabilitation
AC ਜੋੜ ਦੀ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਜੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਟਿਕਾਉਣਾ)
Rehabilitation after AC joint stabilisation or reconstruction, with the protective phase and staged return to sport.
ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ (ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ) ਮਾਟਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਰੌਕਹੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕੀਰਨ ਹਿਰਪਰਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਐਕਰੋਮੀਓਕਲੈਵੀਕੁਲਰ (AC) ਜੋੜ ਦੀ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (stabilisation, ਜੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਟਿਕਾਉਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ (ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ) ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦੇ ਉਤਰ ਜਾਣ (dislocation) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਸਲੀ (clavicle) ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ (ਮੋਢੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ, shoulder blade) ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਜੋੜ ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਸਸਪੈਂਸਰੀ ਯੰਤਰ (suspensory device, ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟੰਗ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ) ਨਾਲ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਟੈਂਡਨ ਗ੍ਰਾਫਟ (tendon graft, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਲਾਇਆ ਟੈਂਡਨ ਦਾ ਟੁਕੜਾ) ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪੰਨਾ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ PDF ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਚੱਲੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਢੇ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ।
ਜੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਲੀਨਿਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਈਮੇਲ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀਏ¶
AC ਜੋੜ ਦੀ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੂਰਬੀਨ ਵਾਲੀਆਂ (ਆਰਥਰੋਸਕੋਪਿਕ) ਸਰਜਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਰੰਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂਤਾ-ਖਿੱਚ ਬਾਂਹ ਨੂੰ (ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ) ਲਗਾਤਾਰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ, ਹੰਸਲੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਬਚਾਅ ਵਾਲੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਸਲਿੰਗ (ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ) ਬਾਂਹ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ, ਹਿਲਜੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਡੀਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੁਰੰਮਤ ਪੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਸਲਿੰਗ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 6 ਹਫ਼ਤੇ ਪਾਓ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਾਈ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬਾਂਹ ਦਾ ਭਾਰ ਮੁਰੰਮਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਹਾਉਣ-ਧੋਣ ਜਾਂ ਕਸਰਤਾਂ ਲਈ ਸਲਿੰਗ ਉਤਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖੋ: ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਲਟਕਣ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ (forearm) ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣੇ ਜਾਂ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਪਾਸੇ ਲੇਟ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੂਹਣੀ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਿਰਹਾਣਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੁਰੰਮਤ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਮੋਢੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਗੱਡੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਚਲਾਓ, ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਲਿੰਗ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਗੱਡੀ ਨਾ ਚਲਾਓ।
ਤੁਹਾਡੇ ਕਸਰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਟੀਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏਗੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
- ਐਕਟਿਵ ਰੇਂਜ ਆਫ਼ ਮੋਸ਼ਨ (active range of motion, ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ): ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਧਨ ਜਾਂ ਮਦਦ ਦੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
- ਐਕਟਿਵ-ਅਸਿਸਟਿਡ ਰੇਂਜ ਆਫ਼ ਮੋਸ਼ਨ (active-assisted, ਮਦਦ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ): ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ।
- ਪੈਸਿਵ ਰੇਂਜ ਆਫ਼ ਮੋਸ਼ਨ (passive range of motion, ਬਿਨਾਂ ਜ਼ੋਰ ਲਾਏ ਹਿਲਜੁਲ): ਬਾਂਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 100% ਕੰਮ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਾ ਸਫ਼ਰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ:
- ਪੜਾਅ I: ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਹਫ਼ਤੇ 0–6
- ਪੜਾਅ II: ਤੁਹਾਡੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ, ਹਫ਼ਤੇ 6–12
- ਪੜਾਅ III: ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣਾ, ਹਫ਼ਤੇ 12–18
- ਪੜਾਅ IV: ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ, ਹਫ਼ਤਾ 18 ਤੋਂ ਅੱਗੇ
ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਪੱਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹਨ; ਇਸ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਛਪੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ ਕਿ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹਿਲਜੁਲ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਤਿਆਰੀ ਹੋਰ ਲੰਮੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਪੜਾਅ I — ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਰਾਖੀ (ਹਫ਼ਤੇ 0–6)¶
Kieran Hirpara 4.0
ਪੈਂਡੂਲਮ ਵਾਂਗ ਝੂਲਣ ਦੀ ਕਸਰਤ (pendulum)
ਸਲਿੰਗ (ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ) ਉਤਾਰ ਕੇ, ਕਮਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਟਕਣ ਦਿਓ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਛੋਟੇ, ਢਿੱਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਲਣ ਦਿਓ — ਹਿਲਜੁਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਆਰਾਮ ਦੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਰਹੋ, ਫਿਰ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣਾ (scapular setting)
ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਚਪਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ (ਸਕੈਪੂਲਾ, shoulder blades) ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿੱਚੋ। ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਹੱਥ ਅਤੇ ਪਕੜ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ
ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਮੁੱਠੀ ਬਣਾਓ, ਫਿਰ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖੋਲ੍ਹੋ। ਪਕੜ ਦੀ ਕਸਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਨਰਮ ਗੇਂਦ ਜਾਂ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਜੁਰਾਬ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੱਥ, ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਗੇਂਦ ਨਿਚੋੜਨਾ
ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਇੱਕ ਨਰਮ ਗੇਂਦ ਜਾਂ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਜੁਰਾਬ ਫੜੋ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਨਿਚੋੜੋ, ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਪਕੜ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ (forearm) ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਗੁੱਟ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ
ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ, ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜੋ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਆਕੜਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਕੂਹਣੀ ਮੋੜਨਾ
ਡੌਲੇ (upper arm) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ ਮੋੜੋ, ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ। ਸਿਰਫ਼ ਕੂਹਣੀ ਹਿੱਲਦੀ ਹੈ — ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਅਤੇ ਸਹਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਨਾ ਪਵੇ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ (ਸਿੱਧੇ ਕੋਣ) ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਕੇ, ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਛੱਤ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਵੱਲ। ਬਾਂਹ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮੋਢਾ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸਹਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਸੋਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟੋ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਕੇ। ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਟੀ ਫੜੋ ਅਤੇ ਠੀਕ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਸਿਰਫ਼ ਓਨਾ ਜਿੰਨਾ ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸਹਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (isometric external rotation)
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਹੱਥ ਦਾ ਪੁੱਠਾ ਪਾਸਾ ਕੰਧ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦਬਾਓ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਮੋਢਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਿੱਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (isometric internal rotation)
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਹਥੇਲੀ ਕੰਧ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਦਬਾਓ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਹਿਲਜੁਲ ਦੇ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਕੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿਲਦਾ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤੁਰਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਹੋ, ਸਲਿੰਗ ਬਾਂਹ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ, ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹਿਲਦੇ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਹੱਥ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਰਗੇ ਹਲਕੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋ। ਮੋਢਾ ਖ਼ੁਦ ਹਲਕੀਆਂ ਪੈਂਡੂਲਮ (ਝੂਲਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣਾ। ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਕਸਰਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸੌਖੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈਆਂ ਲਓ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਵਰ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ (ਕੱਛ) ਧੋਣ ਲਈ, ਕਮਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਟਕਣ ਦਿਓ, ਉਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜੋ ਪੈਂਡੂਲਮ ਕਸਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਚੁੱਕੋ, ਉਸ ਪਾਸੇ ਥੈਲੇ ਨਾ ਚੁੱਕੋ, ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪਾ ਕੇ ਨਾ ਟਿਕੋ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਲਾਓ, ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਲਟਕਣ ਨਾ ਦਿਓ: ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਹੰਸਲੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇਣਾ
- ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ; ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਭਰਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ
- ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਮੋਢੇ ਦੇ ਅਕੜਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ
- ਹੱਥ, ਗੁੱਟ, ਕੂਹਣੀ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਹੱਦ (range of motion) ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਜਦੋਂ ਵੀ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤੁਰਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਹੋਵੋ, 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸਲਿੰਗ; ਸਲਿੰਗ ਉਤਾਰੀ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ
- ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪੈਂਡੂਲਮ ਕਸਰਤਾਂ
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਤਲ (plane of the scapula, ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਦਿਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਵ ਅਤੇ ਐਕਟਿਵ-ਅਸਿਸਟਿਡ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ (elevation), 90 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ
- ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਪੈਸਿਵ ਅਤੇ ਐਕਟਿਵ-ਅਸਿਸਟਿਡ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (external rotation) (ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ)
- ਹੱਥ, ਗੁੱਟ, ਕੂਹਣੀ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ; ਗੇਂਦ ਨਿਚੋੜਨਾ
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣਾ (scapular setting: ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣਾ) ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ (posture) ਸੁਧਾਰਨਾ
- ਜਿੰਨਾ ਸਹਿ ਸਕੋ, ਨਿਊਟਰਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ, ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣ ਦੀਆਂ ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ (isometric, ਬਿਨਾਂ ਹਿਲਾਏ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੱਸਣਾ) ਕਸਰਤਾਂ
- ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ (scapulothoracic mobilisation); ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਗ਼ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼
- ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ 15–20 ਮਿੰਟ ਬਰਫ਼; ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਬਾਂਹ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ (fixation, ਮੁਰੰਮਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜੋੜ) ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਨਾ ਦਿਓ: ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਲਟਕਣ ਨਾ ਦਿਓ, ਕੁਝ ਨਾ ਚੁੱਕੋ, ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਕੋਈ ਖਿੱਚ ਨਹੀਂ
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 90 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਾਂਹ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣੀ
- ਦੱਸੇ ਗਏ ਮਦਦ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਢੇ ਦੀ ਕੋਈ ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ ਨਹੀਂ
- ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਲਿਜਾਣਾ (cross-body / horizontal adduction) ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (internal rotation) ਵੀ ਨਹੀਂ
- ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣਾ; ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ
- ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣੀ (ਇਹ ਮੋਢੇ ਦੇ ਹਰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਸਲਿੰਗ ਪਾਈ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ
ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 90 ਡਿਗਰੀ ਪੈਸਿਵ ਫਲੈਕਸ਼ਨ (flexion, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ)
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਡਿਗਰੀ ਪੈਸਿਵ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
- ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਸਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਹਿ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੇ ਸੋਜ ਦਾ ਘਟਣਾ
ਪੜਾਅ II — ਤੁਹਾਡੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ (ਹਫ਼ਤੇ 6–12)¶
Kieran Hirpara 4.0
ਮੇਜ਼/ਕਾਊਂਟਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਖਿਸਕਾਉਣਾ
ਮੇਜ਼ ਜਾਂ ਬੈਂਚ ਕੋਲ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਹੱਥ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖਿਸਕਾਓ, ਅਤੇ ਧੜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮੋਢਾ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਆਰਾਮ ਦੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਸਹਿਜੇ ਹਿਲਾਓ, ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਬਿਨਾਂ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਰੋਅ (row)
ਲਚਕੀਲੇ ਕਸਰਤ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਗਭਗ ਕਮਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕੂਹਣੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚੋ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਹਲਕਾ ਰੱਖੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਪਾਸੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਉਸ ਪਾਸੇ ਲੇਟੋ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉੱਪਰਲੀ ਕੂਹਣੀ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ। ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾਈ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਛੱਤ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ — ਵਜ਼ਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨਾ
ਕੰਧ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਤੋਰੋ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੋਢਾ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਦਾ ਕੁਝ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਹੇਠਾਂ ਤੋਰੋ। ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਢਿੱਲੀ ਰੱਖੋ — ਮੋਢਾ ਕੰਨ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਓ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਬਾਈਸੈਪਸ ਕਰਲ (biceps curl)
ਡੌਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੂਹਣੀ ਮੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਲਿਆਓ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਰੱਖੋ — ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਬਾਂਹ ਮੁੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਸੇਰੇਟਸ ਪੰਚ (serratus punch)
ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟੋ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਛੱਤ ਵੱਲ ਸਿੱਧੀ ਉੱਪਰ। ਕੂਹਣੀ ਮੋੜੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੁੱਠੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵਧਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਪਸਲੀਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ T
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟੋ, ਬਾਹਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਵੱਲ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਚਪਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਘੁੱਟੋ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ 'T' ਬਣਾਓ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਰੱਖੋ — ਇਹ ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਕੈਪਸ਼ਨ (scaption)
ਬਾਂਹ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਅੰਗੂਠਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਤਿਰਛੇ ਕੋਣ ਉੱਤੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਟਿਕੀ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਉਚਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਰਿਦਮਿਕ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (rhythmic stabilisation)
ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਗਭਗ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੋਂ (ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਠੀਕ ਹੱਥ ਨਾਲ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੇ, ਹਲਕੇ ਧੱਕੇ ਲਗਵਾਓ, ਜਦਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋ — ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਨਾ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜ਼ੋਰ ਹਲਕੇ ਰੱਖੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
ਲਗਭਗ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਲਿੰਗ ਛੱਡਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਹਟਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹਿਲਜੁਲ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਹੱਦ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ, ਛਪੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਲਗਭਗ 15 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਾ 12 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਹਲਕੇ ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧੱਕਣ ਤੇ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ, ਪੁਸ਼-ਅੱਪ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹੱਥ ਲਿਜਾਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਲਿੰਗ ਛੁਡਾਉਣਾ
- ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ (ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਾ 12 ਤੱਕ ਪੂਰੀ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ)
- ਹਲਕੀਆਂ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ; ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁੱਕਣ (atrophy) ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖਣਾ
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਅਤੇ ਡੌਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਹਿਲਜੁਲ (scapulohumeral rhythm) ਅਤੇ ਨਸਾਂ-ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ (neuromuscular control) ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਐਕਟਿਵ-ਅਸਿਸਟਿਡ ਤੋਂ ਐਕਟਿਵ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਵੱਲ ਵਧਣਾ; ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਮੇਜ਼/ਕਾਊਂਟਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਖਿਸਕਾ ਕੇ ਫਲੈਕਸ਼ਨ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕਣਾ: ਮੋਢਾ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ (hitching)
- ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ (ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੈਲਟ ਦੀ ਲਾਈਨ ਤੱਕ)
- ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਲਿਜਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੁਦ ਹੱਥ ਵਧਾ ਕੇ: ਅਜੇ ਕੋਈ ਪੈਸਿਵ ਖਿਚਾਅ (stretch) ਨਹੀਂ
- ਥੈਰਾਬੈਂਡ (Theraband, ਲਚਕੀਲਾ ਕਸਰਤ ਬੈਂਡ) ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਬਾਈਸੈਪਸ ਕਰਲ, ਰੋਅ ਅਤੇ ਸੇਰੇਟਸ ਪੰਚ (serratus punch)
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਅਤੇ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀਆਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਸਰਤਾਂ: ਪਾਸੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਰੋਅ, ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਬਾਂਹ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਚੁੱਕਣਾ (extension), ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ 'T' ਅਤੇ 'Y', ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਕੈਪਸ਼ਨ (scaption, ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕਣਾ)
- ਪ੍ਰੋਪ੍ਰਿਓਸੈਪਸ਼ਨ (proprioception, ਜੋੜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮਝ) ਅਤੇ ਰਿਦਮਿਕ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (rhythmic stabilisation, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕਸਰਤ) ਦੀਆਂ ਡ੍ਰਿਲਾਂ
- ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਥੈਰੇਪੀ (manual therapy) ਅਤੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ (joint mobilisation)
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣਾ
- ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧੱਕਣਾ ਜਾਂ ਖਿੱਚਣਾ ਨਹੀਂ; ਪੁਸ਼-ਅੱਪ ਨਹੀਂ
- ਭਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣੀਆਂ
- ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਵਾਲੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਿਚਾਅ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀ ਹਿਲਜੁਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲਗਭਗ 140 ਡਿਗਰੀ ਪੈਸਿਵ ਫਲੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ 60 ਡਿਗਰੀ ਪੈਸਿਵ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
- ਚੰਗੀ ਹਿਲਜੁਲ-ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾ-ਖਿੱਚ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲਗਭਗ 100 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਐਕਟਿਵ ਫਲੈਕਸ਼ਨ
- ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਹਿ ਲੈਣਾ
ਪੜਾਅ III — ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣਾ (ਹਫ਼ਤੇ 12–18)¶
Kieran Hirpara 4.0
ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਖਿਚਾਅ (cross-body stretch)
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਪਾਰ ਲਿਆਓ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਕੂਹਣੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪਾਰ ਖਿੱਚੋ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੋਢੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਖਿਚਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਸਲੀਪਰ ਸਟ੍ਰੈਚ (sleeper stretch)
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲੇਟੋ, ਮੋਢਾ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਦੋਵੇਂ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੁੜੇ ਹੋਏ। ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵੱਲ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾਓ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੋਢੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ — ਖਿਚਾਅ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦਰਦ ਨਹੀਂ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਤੌਲੀਏ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਖਿਚਾਅ
ਇੱਕ ਤੌਲੀਆ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਫੜੋ, ਠੀਕ ਹੱਥ ਮੋਢੇ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ। ਠੀਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੌਲੀਏ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚੋ ਤਾਂ ਜੋ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖਿਚਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿਲਜੁਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਾਓ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਹੱਥ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋੜੋ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਓ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੋਢੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਹੱਦ ਵਾਪਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
90 ਡਿਗਰੀ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਲਚਕੀਲਾ ਬੈਂਡ ਫੜ ਕੇ, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਚੁੱਕੋ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੋੜੋ। ਬੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਹੱਥ ਦਾ ਪੁੱਠਾ ਪਾਸਾ ਉੱਪਰ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਜਦੋਂ ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਚੰਗੇ ਹੋਣ, ਇਹ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਸਰਤ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ W
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟੋ, ਬਾਹਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਚਪਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਘੁੱਟੋ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਹਾਂ 'W' ਬਣਾਉਣ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਦੀਆਂ ਉਹ ਹੇਠਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੋੜ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਤਿਰਛੀ ਹਿਲਜੁਲ (D1)
ਲਚਕੀਲਾ ਬੈਂਡ ਫੜੋ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਰਛੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੋ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਵੱਲ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਇਹ ਤਿਰਛੀਆਂ ਹਿਲਜੁਲਾਂ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਤਿਰਛੀ ਹਿਲਜੁਲ (D2)
ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਫੜੋ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਰਛੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ, ਅੰਗੂਠਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਤਿਰਛੀ ਹਿਲਜੁਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
ਕੰਧ ਨਾਲ ਪੁਸ਼-ਅੱਪ
ਕੰਧ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਹੱਥ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਕੰਧ ਉੱਤੇ। ਕੂਹਣੀਆਂ ਮੋੜ ਕੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਕੰਧ ਵੱਲ ਲਿਆਓ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਧੱਕੋ; ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਧੱਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਪਰਲੀ ਪਿੱਠ ਕੰਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗੋਲ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ — ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਚਪਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
Kieran Hirpara 4.0
90/90 ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (ਬੈਂਡ)
ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਕੇ, ਹਲਕੇ ਬੈਂਡ ਜਾਂ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ (ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ) ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣਦੀ ਹੈ।
10 ਤੋਂ 15 ਵਾਰ ਦੇ 2 ਤੋਂ 3 ਸੈੱਟ, ਘੱਟ ਵਿਰੋਧ
Kieran Hirpara 4.0
90/90 ਉੱਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (ਬੈਂਡ)
ਉਸੇ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ, ਬਾਂਹ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਲਕੇ ਬੈਂਡ ਜਾਂ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਓ।
10 ਤੋਂ 15 ਵਾਰ ਦੇ 2 ਤੋਂ 3 ਸੈੱਟ, ਘੱਟ ਵਿਰੋਧ
Kieran Hirpara 4.0
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ Y (ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ)
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟੋ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 45° ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਧਾ ਕੇ Y ਬਣਾਓ, ਅੰਗੂਠਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ। ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਰੱਖੋ — ਇਹ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ — ਹਲਕਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਰੋਅ (prone row)
ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟੋ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਫ਼ਰਸ਼ ਵੱਲ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਦੀ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਛੱਤ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚੋ, ਮੋਢੇ ਦੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵੱਲ ਅੰਦਰ ਘੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਕਰੋ। ਬਿਨਾਂ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ
ਜਦੋਂ ਮੁਰੰਮਤ ਪੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਖਿਚਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਸਨ (ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ), ਹੁਣ ਉਹ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡਾਂ ਤੋਂ ਹਲਕੇ ਵਜ਼ਨਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼-ਅੱਪ ਕੰਧ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਜਿਮ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀ ਕਸਰਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਾ 16 ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਮਤ ਹੱਦ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਨਾਲ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਭਾਰੀ ਵਜ਼ਨ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧੱਕਣ ਤੇ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਐਕਟਿਵ ਅਤੇ ਪੈਸਿਵ ਹਿਲਜੁਲ
- ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਸਾਂ-ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਵਧਾਉਣਾ
- ਖੇਡ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰ ਵੱਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਕਈ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਿਚਾਅ: ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਰ ਖਿਚਾਅ, ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਹੱਥ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਸਲੀਪਰ ਸਟ੍ਰੈਚ (sleeper stretch), 90 ਡਿਗਰੀ ਐਬਡਕਸ਼ਨ (abduction, ਬਾਂਹ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ) ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
- ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਵਿਰੋਧ (ਲਗਭਗ 0.5–2.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਜੋੜਨਾ: ਪਾਸੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਰੋਅ, ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਬਾਂਹ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਚੁੱਕਣਾ, ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ 'T' ਅਤੇ 'Y', ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਕੈਪਸ਼ਨ
- ਥੈਰਾਬੈਂਡ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਕਦਮ: 'T', 'W', ਤਿਰਛੀਆਂ ਹਿਲਜੁਲਾਂ, 90 ਡਿਗਰੀ ਉੱਤੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
- ਕਲੋਜ਼ਡ-ਚੇਨ ਕਸਰਤਾਂ (closed-chain, ਹੱਥ ਕਿਸੇ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ): ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਾ 12 ਤੋਂ ਕੰਧ ਨਾਲ ਪੁਸ਼-ਅੱਪ, ਜਿੰਨਾ ਸਹਿ ਸਕੋ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ
- ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਾ 16 ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀ ਕਸਰਤ: ਸੀਮਤ ਹੱਦ, ਹਲਕਾ ਭਾਰ (ਰੋਅ, ਪੁੱਲ-ਡਾਊਨ, ਬਾਈਸੈਪਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਸੈਪਸ; ਧੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ)
- ਰਿਦਮਿਕ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰੋਪ੍ਰਿਓਸੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ-ਡੌਲੇ ਦੀ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀਆਂ ਡ੍ਰਿਲਾਂ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਭਾਰੀ ਵਜ਼ਨ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧੱਕਣ ਤੇ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਚੋ
- ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਛੇੜਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਕ ਜਾਣ
- ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੌਰਾਨ ਸਕੈਪੂਲਾ ਉੱਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ: ਜੇ ਮੋਢਾ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਓ
ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਢੇ ਦੀ ਐਕਟਿਵ ਅਤੇ ਪੈਸਿਵ ਹਿਲਜੁਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ
- ਵਧਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਿਨਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਭੜਕੇ ਸਹਿ ਲੈਣਾ
ਪੜਾਅ IV — ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ (ਹਫ਼ਤਾ 18 ਤੋਂ ਅੱਗੇ)¶
ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਭਾਰ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵੱਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸੀ ਹੈ। ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਲਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ (plyometric, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਝਟਕੇ ਵਾਲੀਆਂ) ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੁਤਾਬਕ ਡ੍ਰਿਲਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (interval programs, ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਸੁੱਟਣ, ਤੈਰਾਕੀ, ਗੋਲਫ਼ ਅਤੇ ਰੈਕੇਟ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; ਟੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਛਪੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਲੰਮੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ। ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਆਮ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਅਤੇ ਸਰਜਨ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮੋਢੇ ਦੀ ਬ੍ਰੇਸ (ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਟਾ) ਪਾਉਣਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ
- ਤਾਕਤ, ਜ਼ੋਰ (power) ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ
- ਸੰਪਰਕ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਾਂਹ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵੱਲ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸੀ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਪੜਾਅ III ਦਾ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ
- ਕਲੋਜ਼ਡ-ਚੇਨ ਕਸਰਤਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮ: ਅਸਥਿਰ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਪੁਸ਼-ਅੱਪ ਤੱਕ ਵਧਣਾ, ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਕਸਰਤ
- ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਾਂਹ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪਲਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕਸ: ਰੀਬਾਊਂਡਰ (ਗੇਂਦ ਵਾਪਸ ਉਛਾਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਲ) ਉੱਤੇ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟਣਾ, ਵਜ਼ਨੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਕਸਰਤ, ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਗੇਂਦ ਟਪਕਾਉਣਾ, ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਕੇ ਰੋਕਣ (deceleration) ਦੀਆਂ ਡ੍ਰਿਲਾਂ
- ਸੁੱਟਣ, ਗੋਲਫ਼, ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਲਈ ਅੰਤਰਾਲ ਵਾਲੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
- ਕੰਮ-ਕਾਜ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਇਨੈਟਿਕ-ਚੇਨ (kinetic-chain, ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹਿਲਜੁਲ) ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ, ਬਹਾਲ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਰਜਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ
- ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੋਢਾ ਅਸਥਿਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ
ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ¶
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਪੜਾਅ AC ਜੋੜ ਦੀ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੀਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ (reconstruction, ਜੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣਾ) ਲਈ ਛਪੇ ਹੋਏ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ: Massachusetts General Brigham Sports Medicine, Massachusetts General Hospital ਦੇ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ AC ਜੋੜ ਰੀਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਯੂ.ਕੇ. ਦੀਆਂ ਮੋਢਾ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ACJ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹਦਾਇਤਾਂ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ AC ਜੋੜ ਰੀਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਮੀਖਿਆ (systematic review)। ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਪੱਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਛਪੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਗੇ ਦੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ, ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਆਮ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੇਖੋ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸੱਟ ਦਾ ਇਹ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੇਖੋ AC ਜੋੜ ਦੀ ਸਟੈਬੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸਬੂਤ (ਰੀਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ, ਜੋੜ ਦੇ ਮੁੜ ਖਿਸਕ ਜਾਣ (loss of reduction) ਬਾਰੇ ਖੋਜ, ਅਤੇ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ) ਦਾ ਸਾਰ ਸਬੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ PDF ਵਜੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
Evidence & references
This is the clinical evidence summary written for health professionals. It is technical, and it lists the research this page was built from. You do not need to read it to understand your treatment or to make a decision about it.
Acromioclavicular Joint Stabilisation / Reconstruction — Operative Rationale & Post-operative Rehabilitation (Evidence)¶
Topic scope: Post-operative rehabilitation after acromioclavicular (AC) joint stabilisation / reconstruction for a high-grade AC joint dislocation (Rockwood type III–V) — restoring the alignment between the clavicle and scapula with a coracoclavicular (CC) suspensory device (suture-button / endobutton construct), with or without a biological tendon graft (semitendinosus / pectoralis minor) and with or without a direct AC ligament reconstruction. This page also summarises the operative/non-operative evidence that frames the rehabilitation choices. It is the clinician-facing companion to the patient protocol.
Defining principle of the surgical rehab here — PROTECT the construct. Unlike a capsular release (where the enemy is re-stiffening and rehab is immediate aggressive ROM), AC joint stabilisation is a protect-the-repair pathway, closer in spirit to a rotator-cuff or instability repair. The reconstruction has to resist the constant downward pull of gravity on the weight of the arm — the exact deforming force that displaced the joint in the first place. A suspensory suture-button or tendon graft has no early intrinsic strength; biological healing of the CC/AC ligaments and tunnel incorporation takes weeks to months, and the dominant early complication is loss of reduction before that healing matures. So the rehab is deliberately conservative: the sling carries the weight of the arm (typically ~6 weeks), active elevation and any downward traction on the arm are avoided early, ROM is restricted (no elevation > 90°, no cross-body, no reaching behind the back) for the first 6 weeks, strengthening waits until the construct has matured (~12 weeks), and return to contact/collision sport is deferred to ~4–6 months. Motion progression and protection are the two levers; the single most important point distinguishing this protocol from the capsular-release inversion is that here, time and protection are the friends, not the enemy.
A. THE OPERATION & WHY REHAB IS PROTECTIVE¶
A high-grade AC dislocation tears the AC and coracoclavicular (conoid + trapezoid) ligaments, allowing the clavicle to rise relative to the acromion under the weight of the arm. Surgical stabilisation aims to restore the CC distance and let the ligaments heal in a reduced position. Contemporary constructs are predominantly:
- CC suspensory fixation — a suture-button / endobutton loop passed through clavicular and coracoid tunnels (e.g. flip-button, single- or double-tunnel). Restores vertical stability.
- + Biological augmentation — a free tendon graft (semitendinosus allograft/autograft, or the pectoralis minor / coracoacromial ligament in Weaver–Dunn-type procedures) to reconstruct the CC ± AC ligaments. The anatomy of the pectoralis minor tendon has been characterised specifically for this use [pec minor anatomy, JSES 2007].
- + Direct AC reconstruction — adding an AC-level construct to the CC reconstruction improves horizontal stability; combined CC + AC reconstruction gives better radiographic reduction and lower reoperation rates than isolated CC reconstruction in pooled data.
The structural properties of the reconstructed CC complex have been measured biomechanically: reconstructions restore much, but not all, of the intact ligament's stiffness and load to failure [Structural Properties, Am J Sports Med 2000]. This is the mechanical basis for protecting the construct early — the graft/button is weaker than the native ligament until it heals and incorporates.
B. EVIDENCE BY THEME¶
1. Operative vs non-operative — only high grades benefit from surgery¶
- Type I–II AC injuries are managed non-operatively. Type III is genuinely controversial and most are treated non-operatively first; type IV–V are the usual operative indications [ACJ Injuries: Evidence-based Treatment, JAAOS 2018]. A network meta-analysis of RCTs for acute Rockwood III–V found no single surgical technique clearly superior, and that surgery's advantage over non-operative care is modest and grade-dependent [network MA, JSES 2023].
- Hook-plate fixation of acute dislocations improved radiographic but NOT clinical outcomes versus non-operative treatment [Hook-plate RCT, JBJS 2017] — a caution that radiographic reduction does not automatically translate into a better patient outcome, and a reason the hook plate (which requires removal) is not the preferred construct here.
- The Rockwood classification itself has only moderate reliability between observers [Rockwood reliability, JSES 2021], which is part of why type III decision-making is debated.
2. Loss of reduction is the dominant complication — and it shapes the rehab¶
- Loss of reduction (the clavicle drifting back up) is the most frequent radiographic failure after suspensory-device stabilisation. Clavicular tunnel widening correlates with post-operative loss of reduction in an implant-dependent way [tunnel widening, Arthroscopy 2023] — i.e. the construct and tunnel position matter.
- Radiographic failure and reoperation rates after ACJ reconstruction are non-trivial [radiographic failure / reoperation, Bone Joint J 2016]; one suspensory-device series reported ~10–11% revision for loss of reduction / implant failure (suture fatigue, button escape, coracoid stress fracture, deep infection) [web: suspensory-device cohort].
- Adding the AC-level reconstruction and a biological graft improves radiographic reduction and lowers reoperation versus isolated CC suture-button [web: combined CC+AC reviews].
- Complications after operative treatment of high-grade injuries are well catalogued [complications, JSES 2023] — they include loss of reduction, coracoid/clavicle fracture, hardware problems and infection.
Rehab implication: because the early failure mode is mechanical loss of reduction under arm-weight loading, the early phase forbids active elevation, lifting, downward traction on the arm and weight-bearing through the arm — the patient protects the construct while the ligaments and tunnels heal.
3. Outcomes and return to sport are generally good — but timeline is conservative¶
- Anatomic CC reconstruction with semitendinosus graft for chronic dislocation gives good clinical and radiological results [semitendinosus reconstruction, KSSTA 2020].
- Sports activity after anatomic flip-button stabilisation is generally restored, with most athletes returning to their pre-injury sport, though return is gradual [flip-button sport, KSSTA 2016].
- Delayed (chronic) reconstruction with a modern suspensory device does not increase fixation failure or major complications versus acute fixation [web: delayed reconstruction].
4. The rehab protocol itself is consensus/expert, not RCT-derived — and it is highly variable¶
A systematic review of publicly available ACJ-reconstruction rehabilitation protocols found they are widely variable: sling duration ranged 3–8 weeks (the modal recommendation was 6 weeks, in 8/18 protocols), active ROM commonly began at ~6 weeks (6/20 protocols), and heavy/strenuous shoulder use was typically prohibited for a further ~6 weeks beyond the initial 6-week protection period [Cheema et al., Arthrosc Sports Med Rehabil 2021]. There is no high-level RCT defining the optimal post-op regimen — phase timings are expert/consensus.
The patient protocol's phase boundaries (0–6 / 6–12 / 12–18 weeks, sling 6 weeks, return to contact sport ~4–6 months) sit squarely within this published range and match the Massachusetts General Brigham / MGH Sports Medicine ACJ-reconstruction guideline (Phase I 0–6 wk, Phase II 7–12 wk, Phase III 13–18 wk) and similar surgeon protocols (e.g. Dickens: 6-week sling, return to all activity months 4–6).
C. PHASED POST-OP TIMELINE (consistent with the patient protocol)¶
| Phase | Window | Sling | ROM | Strengthening | Notes |
|---|---|---|---|---|---|
| I — Protecting the repair | Weeks 0–6 | Yes, ~6 wk whenever up; worn for sleep weeks 0–3 (arm-weight loads the repair even lying down) | Pendulum + passive/assisted elevation to 90° max in scapular plane; assisted ER to ~30°; NO active elevation, no cross-body, no behind-the-back | Hand/wrist/elbow AROM; scapular setting; sub-maximal pain-free isometric IR/ER only | No driving while in the sling (~6 wk). No lifting > ~0.5 kg, no carrying, no leaning/pushing up on the arm, no letting the arm hang unsupported — each loads the construct |
| II — Restoring movement | Weeks 6–12 | Wean off | Progress assisted → active ROM; build toward full by ~12 wk (~15°/week as a guide); behind-the-back introduced gradually (to beltline) | Light elastic-band cuff + scapular work begins (rows, IR/ER, serratus punch); side-lying ER, prone row/T/Y | Lift to ~1 kg; avoid forceful push/pull, push-ups, overhead and cross-body lifting |
| III — Strengthening | Weeks 12–18 | Off | Full ROM goal; end-range stretches (cross-body, behind-back, sleeper) now used to win final range | Progressive resistance ~0.5–2.5 kg; wall push-ups from ~wk 12; machine weights from ~wk 16 (limited range, light load) | Construct matured; still avoid heavy overhead and forceful push/pull |
| IV — Return to sport / heavy work | Week 18 onward | Off | Maintain full ROM | Plyometrics, sport-specific & interval programs; occupation-specific kinetic-chain loading | Return to contact/collision sport ~4–6 months (collision athletes / some occupations longer, up to ~9 mo); criteria-based clearance; some wear a brace first season back |
(Phase boundaries from the MGH/Mass General Brigham ACJ-reconstruction guideline; return-to-sport windows from the flip-button sport series and surgeon protocols; all within the variability documented by Cheema et al. 2021.)
D. KEY CONTROVERSIES / EVIDENCE QUALITY¶
- Type III — operate or not? The most-debated grade; most are trialled non-operatively first. No clear winner in RCT-level data, compounded by only-moderate reliability of the Rockwood grade itself. Moderate / conflicting.
- Which construct? Network MA shows no single technique clearly superior for acute III–V. Combined CC + AC reconstruction (± graft) gives better radiographic reduction and lower reoperation than isolated CC suture-button, but at the cost of complexity. Hook plates improve radiographs but not clinical scores and need removal. Moderate.
- Loss of reduction vs clinical outcome. Radiographic loss of reduction is common yet often clinically well-tolerated — radiographic and patient-reported outcomes diverge. This tempers how aggressively reduction should be chased. Moderate.
- The rehab protocol is consensus, not trial-derived, and published protocols vary widely (sling 3–8 wk; Cheema 2021). The patient page's timings are typical, not RCT-validated. Weak / consensus.
E. EVIDENCE-STRENGTH FLAGS (summary)¶
- STRONG (RCT / SR-MA): hook-plate improves radiographic but not clinical outcomes vs non-operative (RCT, JBJS 2017); network meta-analysis of RCTs for acute III–V shows no clearly superior technique (JSES 2023).
- MODERATE (cohorts / biomechanical / SR): anatomic semitendinosus CC reconstruction outcomes (KSSTA 2020); sports return after flip-button stabilisation (KSSTA 2016); loss-of-reduction / tunnel-widening drivers (Arthroscopy 2023; Bone Joint J 2016); complications of high-grade operative treatment (JSES 2023); reconstructed-CC biomechanics (AJSM 2000); combined CC+AC > isolated CC for reduction/reoperation; delayed reconstruction safety.
- WEAK / CONSENSUS ONLY: the post-operative rehabilitation protocol itself — no defining RCT; protocols are expert/consensus and highly variable (Cheema 2021; sling 3–8 wk). Rockwood classification reliability only moderate (JSES 2021).
CITATIONS¶
RAG corpus (180,000+ Orthopaedic articles)¶
- Anatomy of the pectoralis minor tendon and its use in acromioclavicular joint reconstruction. J Shoulder Elbow Surg. 2007. DOI: 10.1016/j.jse.2006.09.007
- Clavicular tunnel widening after acromioclavicular stabilization shows implant-dependent correlation with postoperative loss of reduction. Arthroscopy. 2023. DOI: 10.1016/j.arthro.2023.05.014
- Acromioclavicular joint injuries: evidence-based treatment. J Am Acad Orthop Surg. 2018. DOI: 10.5435/jaaos-d-17-00105
- Review of Weaver and Dunn on treatment of acromioclavicular injuries, especially complete acromioclavicular separation. J ISAKOS. 2019. DOI: 10.1136/jisakos-2019-000299
- Structural properties of the intact and the reconstructed coracoclavicular ligament complex. Am J Sports Med. 2000. DOI: 10.1177/03635465000280010201
- Complications after operative treatment of high-grade acromioclavicular injuries. J Shoulder Elbow Surg. 2023. DOI: 10.1016/j.jse.2023.03.019
- Sports activity after anatomic acromioclavicular joint stabilisation with flip-button technique. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2016. DOI: 10.1007/s00167-016-4287-7
- Anatomic reconstruction of the coracoclavicular and acromioclavicular ligaments with semitendinosus tendon graft for the treatment of chronic acromioclavicular joint dislocation provides good clinical and radiological results. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2020. DOI: 10.1007/s00167-020-06285-x
- Hook-plate fixation in patients with acute acromioclavicular joint dislocation improved radiographic but not clinical outcomes compared with nonoperative treatment. J Bone Joint Surg Am. 2017. DOI: 10.2106/jbjs.16.00582
- Radiographic failure and rates of re-operation after acromioclavicular joint reconstruction. Bone Joint J. 2016. DOI: 10.1302/0301-620x.98b4.35935
- Treatment options for acute Rockwood type III–V acromioclavicular dislocations: a network meta-analysis of randomized controlled trials. J Shoulder Elbow Surg. 2023. DOI: 10.1016/j.jse.2023.01.039
- A relook at the reliability of Rockwood classification for acromioclavicular joint injuries. J Shoulder Elbow Surg. 2021. DOI: 10.1016/j.jse.2021.01.016
Literature (URLs)¶
- Cheema SG, Hermanns C, Coda RG, et al. Publicly accessible rehabilitation protocols for acromioclavicular joint reconstruction are widely variable. Arthrosc Sports Med Rehabil. 2021;3(2):e427–e433. https://doi.org/10.1016/j.asmr.2020.10.007 (sling 3–8 wk, modal 6 wk; active ROM ~6 wk; further ~6 wk before heavy use)
- Acromioclavicular joint injuries: effective rehabilitation (review). PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8169819/
- Delayed acromioclavicular joint reconstruction using a modern tunnelled suspensory device does not increase the risk of fixation failure or major complications. PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35781084/
- Low rate of substantial loss of reduction immediately after hardware removal following ACJ stabilization using a suspensory fixation system. KSSTA. https://link.springer.com/article/10.1007/s00167-022-06978-5
- Minimum 10-year outcomes after arthroscopically assisted anatomic coracoclavicular ligament reconstruction for type III and V AC joint injuries. ScienceDirect. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666638325001835
Published rehab protocols (URLs — basis for the phase structure)¶
- Massachusetts General Brigham Sports Medicine. Rehabilitation guideline for acromioclavicular joint reconstruction (including coracoclavicular ligament reconstruction). https://www.massgeneral.org/assets/MGH/pdf/orthopaedics/sports-medicine/physical-therapy/rehabilitation-protocol-for-acromioclavicular-joint-reconstruction.pdf (Phase I 0–6 wk sling, Phase II 7–12 wk, Phase III 13–18 wk)
- Dickens JD. AC joint reconstruction protocol (Duke Sports Medicine). https://www.jondickensmd.com/pdf/ac-joint-reconstruction-protocol.pdf (6-week sling worn for sleep; return to all activity months 4–6)
- Chambler A. ACJ stabilisation rehabilitation guidelines. https://www.andrewchambler.com/post/acj-stabilisation-rehabilitation-guidelines
- North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust. Acromioclavicular joint stabilisation — LockDown/Weaver Dunn procedure. https://www.nth.nhs.uk/resources/acromioclavicular-joint-stabilisation-lockdown-weaver-dunn-procedure/
- Stone Clinic. Acromioclavicular (AC) joint reconstruction rehab protocol. https://www.stoneclinic.com/Acromioclavicular-AC-joint-reconstruction-rehab-protocol