Patients › Rehabilitation
ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਲਈ ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ
Rehabilitation after hemiarthroplasty or reverse shoulder replacement for a proximal humerus fracture — slower than elective replacement while the tuberosities heal.
ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ (ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ) ਮਾਟਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਰੌਕਹੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕੀਰਨ ਹਿਰਪਰਾ ਵੱਲੋਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮੋਢੇ (ਡੌਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਦਾ ਫ੍ਰੈਕਚਰ, proximal humerus fracture) ਲਈ ਕੀਤੀ ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ (shoulder replacement) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਿਵਰਸ ਸ਼ੋਲਡਰ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ (reverse shoulder replacement, ਉਲਟੇ ਢਾਂਚੇ ਵਾਲਾ ਨਕਲੀ ਮੋਢਾ) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹੈਮੀਆਰਥਰੋਪਲਾਸਟੀ (hemiarthroplasty, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਲਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ (ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ) ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਫ਼ਤਾਰ ਇੰਪਲਾਂਟ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਜੁੜਨ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪੰਨਾ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ PDF ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਚੱਲੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਡੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਲੀਨਿਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਈਮੇਲ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੀਕ ਹੋਣਾ ਹੌਲੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ¶
ਜਦੋਂ ਗਠੀਏ (ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ) ਜਾਂ ਘਿਸੇ ਹੋਏ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਲਈ ਮੋਢਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਕਰਕੇ) ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਜੋੜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਕਚਰ (ਹੱਡੀ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਡੌਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਹੱਡੀ ਦੇ ਦੋ ਉੱਭਾਰ (ਗ੍ਰੇਟਰ ਅਤੇ ਲੈਸਰ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ, ਯਾਨੀ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਉੱਭਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਕਲੀ ਜੋੜ (prosthesis) ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਟਾਂਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਵਾਂਗ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਇੰਪਲਾਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਛਪੇ ਹੋਏ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕਮਤ ਹਨ: ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੋਢਾ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹਿਲਜੁਲ (ਪੈਸਿਵ ਹਿਲਜੁਲ ਵੀ) ਮੁਰੰਮਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਜੁੜਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰਿਵਰਸ ਸ਼ੋਲਡਰ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹੀ ਸਫ਼ਰ ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੁੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਰ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਦਿਖਾਉਣ ਕਿ ਹੱਡੀ ਜੁੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀਏ¶
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਗੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਂਹ ਸੁੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਤੋਂ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਕੁਝ ਸੁੰਨਪਨ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ 2 ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਗੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ (ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੱਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਗੱਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਵਾਟਰਪਰੂਫ਼ ਪੱਟੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਸਰਜੀਕਲ ਗੂੰਦ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਢਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਉਵੇਂ ਹੀ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਟਾਂਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੁਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਹਰ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਧਾਗੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਚਮੜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ 1–2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਾਡੀ ਨਰਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪੱਟੀ ਖ਼ੁਦ ਉਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਸਮੇਂ (ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹੱਡੀ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜ ਰਹੀ ਹੈ):
- ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ: ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਗੱਡੀ ਨਾ ਚਲਾਓ (ਇਹ ਮੋਢੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਸਲਿੰਗ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਗੱਡੀ ਨਾ ਚਲਾਓ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ 6 ਤੋਂ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮੁੜ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਗੱਲ ਕਰੋ।
- ਤੈਰਾਕੀ: ਬ੍ਰੈਸਟਸਟ੍ਰੋਕ (breaststroke) ਲਗਭਗ 4 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ; ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ (freestyle) ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ।
- ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ: ਲਗਭਗ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਕੌਫ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕੱਪ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਚੁੱਕੋ; 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ; 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਕੰਮ: ਬੈਠ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ: ਲਗਭਗ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ; ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲਾ ਕੰਮ: ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਮੀਦਾਂ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ: ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਲਈ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਢੇ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਿਨਾਂ ਸੱਟ ਵਾਲੇ ਮੋਢੇ ਜਿੰਨੀ ਪੂਰੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਛਪੇ ਹੋਏ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਨਤੀਜਾ ਕਮਰ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ (ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੀ) ਬਾਂਹ ਦੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12–24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਸਲਿੰਗ ਪਾਉਣਾ¶
ਤੁਹਾਡੀ ਸਲਿੰਗ (shoulder immobiliser, ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ) ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਜੁੜਨ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਸਾਦੇ ਹਨ:
- ਇਸ ਨੂੰ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਾਓ, ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਵੀ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਹਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਲਈ (ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਰੀਕਾ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ), ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਤਾਰੋ; ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਲਿੰਗ ਉਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।
- ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਗੱਡੀ ਨਾ ਚਲਾਓ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਸਲਿੰਗ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਗੱਡੀ ਨਾ ਚਲਾਓ।
- ਜੇ ਮੋਢੇ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ ਲਗਾਓ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਸਲਿੰਗ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਘਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸਿਖਾਏਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਢਿੱਲੀ ਸਲਿੰਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
- ਸਲਿੰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕੂਹਣੀ ਸਲਿੰਗ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲੇ।
- ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਈ ਸਲਿੰਗ ਦਾ ਸਿਰਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਗੰਢ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਤੱਕ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਸਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ।
- ਤੁਹਾਡੀ ਸਲਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਵੈਲਕਰੋ (Velcro) ਪਟੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਤੁਹਾਡੀ ਗਰਦਨ ਦੁਆਲੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੁਹਾਡੀ ਕਮਰ ਦੁਆਲੇ।
- ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕੂਹਣੀ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ (forearm) ਨੂੰ ਸਹੀ ਥਾਂ ਟਿਕਾ ਲਓ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਉੱਪਰਲੇ ਪਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਲਿੰਗ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕੁੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਲਗਾਓ।
- ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਪਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਓ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਲਿੰਗ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਕੁੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਕੱਸੋ।
ਸਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬੈਠਣ-ਖੜ੍ਹਨ ਦੇ ਢੰਗ (posture) ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ, ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਚੂਲੇ (ਕੂਲ੍ਹੇ ਦਾ ਜੋੜ, hip) ਇੱਕ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਢੰਗ ਤੁਹਾਡੀ ਪਿੱਠ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਢੇ ਦੇ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਅਕੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਬੈਠਣ ਵੇਲੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਖ਼ਮ (ਲੱਕ) ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੌਲੀਆ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ¶
ਘਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ (active range of motion) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਹਿਲਜੁਲ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਾਧਨ ਜਾਂ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ੁਦ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਐਕਟਿਵ-ਅਸਿਸਟਿਡ ਹਿਲਜੁਲ (active-assisted range of motion) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ (ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਸੋਟੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਪੈਸਿਵ ਹਿਲਜੁਲ (passive range of motion) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਾਂਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ (ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ) 100% ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਲਈ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਿਵ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਐਕਟਿਵ ਢੰਗ ਨਾਲ (ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ) ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਹਨ ਤੁਹਾਡੀ ਕੂਹਣੀ, ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਹੱਥ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ:
- ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਿੰਗ ਪਾ ਕੇ ਸੌਣਾ ਪਵੇਗਾ।
- ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਬਰਫ਼ ਲਗਾਓ।
- ਸਲਿੰਗ ਪਾਈ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦਾ ਭਾਰ ਸਲਿੰਗ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦਿਓ।
- ਆਪਣੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈਆਂ ਲਓ।
- ਆਪਣੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲਿੰਗ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਵੇਲੇ।
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖੋ: ਜਦੋਂ ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਿਖਣ, ਖਾਣ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਖ਼ੁਦ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
- ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪੜਾਅ I — ਹੱਡੀ ਜੁੜਨ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਹਫ਼ਤੇ 0–6)¶
Kieran Hirpara 4.0
ਪੈਂਡੂਲਮ ਕਸਰਤਾਂ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਿੱਲੇ ਰਹਿ ਕੇ)
ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ, ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਲਟਕਣ ਦਿਓ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਝੁਲਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਓ: ਬਾਂਹ ਪੈਸਿਵ ਢੰਗ ਨਾਲ ਝੂਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਜੇ ਬਾਂਹ ਢਿੱਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਰੁਕ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਰੀਕਾ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਕਹੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੋੜਨਾ
ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਤੇ ਡੌਲਾ (upper arm) ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਮੁੜੇ ਓਨਾ ਮੋੜੋ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ। ਸਿਰਫ਼ ਕੂਹਣੀ ਹਿੱਲਦੀ ਹੈ: ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਹੱਥ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨਾ
ਕੱਸ ਕੇ ਮੁੱਠੀ ਬਣਾਓ, ਫਿਰ ਹੱਥ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾਓ। ਦਿਨ ਭਰ ਹੱਥ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖੋ: ਜਦੋਂ ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਿਖਣ, ਖਾਣ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਗੁੱਟ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ
ਬਾਂਹ ਸਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ, ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜ ਕੇ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੋ। ਕੂਹਣੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਮੋਢੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੌਰਾਨ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਉਚਕਾਉਣਾ
ਸਿੱਧੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਕਮਾਨ ਵਾਂਗ ਮੋੜੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਘੁੱਟੋ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਨਾਲ ਹੀ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਉਚਕਾਓ: ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਵੱਲ ਚੁੱਕੋ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਟਿਕਣ ਦਿਓ। ਦਿਨ ਭਰ ਆਪਣਾ ਬੈਠਣ-ਖੜ੍ਹਨ ਦਾ ਢੰਗ ਠੀਕ ਰੱਖੋ: ਕੰਨ, ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਚੂਲੇ ਇੱਕ ਸੇਧ ਵਿੱਚ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਹਨ: ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਛੇੜਛਾੜ ਦੇ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਜੋੜ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇਣਾ। ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਕੂਹਣੀ, ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਿਵ ਢੰਗ ਨਾਲ (ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਿੱਲਾ ਰੱਖ ਕੇ) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮ: ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਾ ਹਿਲਾਓ, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨਾ ਘੁਮਾਓ, ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹੱਥ ਨਾ ਲਿਜਾਓ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਚੁੱਕੋ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਨਾ ਧੱਕੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਵਰਸ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਵੇਂ ਜੋੜ ਨੂੰ ਉਤਰ ਜਾਣ (dislocation) ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟਣ ਵੇਲੇ, ਆਪਣੀ ਕੂਹਣੀ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਿਰਹਾਣਾ ਜਾਂ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਮੋਢਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਨਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਵੇ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਜੋੜ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ
- ਸੋਜ ਘਟਾਉਣਾ, ਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖਣਾ
- ਕੂਹਣੀ, ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ (active range of motion, ROM) ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ
- ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੋਢੇ ਦੀ ਹਲਕੀ, ਰਾਖੀ ਵਾਲੀ ਪੈਸਿਵ ਹਿਲਜੁਲ (passive range of motion, PROM)
- ਸਕੈਪੂਲਾ (ਮੋਢੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ, shoulder blade) ਅਤੇ ਬੈਠਣ-ਖੜ੍ਹਨ ਦੇ ਢੰਗ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ
- ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਲਿੰਗ
- 6 ਹਫ਼ਤੇ, ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਵੀ
- ਸਿਰਫ਼ ਨਹਾਉਣ-ਧੋਣ ਅਤੇ ਕਸਰਤਾਂ ਲਈ ਉਤਾਰੀ ਜਾਵੇ; ਸਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬਾਂਹ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਰਹੇ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਸੋਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਬਰਫ਼, ਦਬਾਅ (compression)
- ਹਿਲਜੁਲ / ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ:
- ਸਿਰਫ਼ PROM, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ: ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ (elevation in the scapular plane) ≤ 90 ਡਿਗਰੀ; ਪਹਿਲੇ 4 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (external rotation, ER) ਸਿਰਫ਼ ਨਿਊਟ੍ਰਲ (0 ਡਿਗਰੀ) ਤੱਕ, ਫਿਰ ≤ 30 ਡਿਗਰੀ; ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ (internal rotation, IR) ਨਹੀਂ
- ਪੈਂਡੂਲਮ ਕਸਰਤਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਿੱਲੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪੈਸਿਵ ਕਸਰਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ
- ਐਕਟਿਵ-ਅਸਿਸਟਿਡ ਹਿਲਜੁਲ (AAROM): ਮੋਢੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ
- ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ (AROM): ਕੂਹਣੀ, ਗੁੱਟ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ; ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ (cervical spine)
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣਾ (scapular setting), ਮੋਢੇ ਉਚਕਾਉਣਾ (shrugs) ਅਤੇ ਬੈਠਣ-ਖੜ੍ਹਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦਾ ਸੁਧਾਰ
- ਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੱਥ ਦੀ ਹਲਕੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿਓ (ਲਿਖਣਾ, ਖਾਣਾ, ਫ਼ੋਨ)
- ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਮੋਢੇ ਦੀ AROM ਨਹੀਂ, ਅਤੇ AAROM ਵੀ ਨਹੀਂ
- ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ER ਨਹੀਂ, ਨਾ ਪੈਸਿਵ ਅਤੇ ਨਾ ਐਕਟਿਵ (ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰੇਟਰ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ)
- ਵਿਰੋਧ (resistance) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ ਨਹੀਂ (ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣ ਨਾਲ ਲੈਸਰ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ/ਸਬਸਕੈਪੂਲੈਰਿਸ (subscapularis, ਮੋਢੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਕਫ਼ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ) ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ)
- ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣਾ; ਐਡਕਸ਼ਨ (adduction, ਬਾਂਹ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਲਿਆਉਣਾ), ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ (extension, ਬਾਂਹ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ) ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ (ਇਹ ਰਿਵਰਸ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦੇ ਉਤਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ)
- ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕਣੀ ਨਹੀਂ; ਹੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਣਾ (ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਸੀ ਜਾਂ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉੱਠਣਾ)
- ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟਣ ਵੇਲੇ ਕੂਹਣੀ ਹੇਠਾਂ ਛੋਟਾ ਸਿਰਹਾਣਾ ਜਾਂ ਲਪੇਟਿਆ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੋਢਾ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗੇ
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦਰਦ ਤੱਕ ਨਾ ਲਿਜਾਓ
ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- 6 ਹਫ਼ਤੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਦਿਖਾਉਣ ਕਿ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੁੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ
- ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਲਈਆਂ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਦਰਦ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ (instability) ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ
ਪੜਾਅ II — ਹਿਲਜੁਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ (ਹਫ਼ਤੇ 6–12)¶
Kieran Hirpara 4.0
ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਖਿਸਕਾਉਣਾ (table slides)
ਮੇਜ਼ ਕੋਲ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਖਿਸਕੇ, ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦਾ ਭਾਰ ਮੇਜ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਸਿੱਧੇ ਬੈਠ ਜਾਓ। ਆਰਾਮ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ: ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦਰਦ ਤੱਕ ਨਾ ਜਾਓ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨਾ (finger walk)
ਕੰਧ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਤੁਰਾਓ, ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦਾ ਭਾਰ ਕੰਧ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੇਠਾਂ ਤੁਰਾਓ। ਸਿਰਫ਼ ਓਨਾ ਉੱਚਾ ਜਾਓ ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਮੋਢਾ ਉਚਕਾਏ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਕਮਾਨ ਵਾਂਗ ਮੋੜੇ ਬਿਨਾਂ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਪੁਲੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫਲੈਕਸ਼ਨ
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਪੁਲੀ (ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਚਰਖੀ) ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੋ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚੋ ਤਾਂ ਜੋ ਰੱਸੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਕੰਮ ਠੀਕ ਬਾਂਹ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਾ ਵਧਾਓ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਸੋਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟੋ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਟੀ ਫੜੋ, ਕੂਹਣੀਆਂ 90 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਠੀਕ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਧੱਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁੰਮੇ, ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹੋ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਢਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਾ ਵਧਾਓ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਮਦਦ ਨਾਲ ਫਲੈਕਸ਼ਨ (ਲੇਟ ਕੇ)
ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਠੀਕ ਬਾਂਹ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਸੋਟੀ, ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਠੀਕ ਬਾਂਹ ਦੀ ਮਦਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਮੋਢਾ ਢਿੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਠੀਕ ਬਾਂਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੀ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹਿਲਜੁਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਕੈਪਸ਼ਨ (full can)
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 45 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਅੰਗੂਠਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਡੱਬਾ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਿਰਫ਼ ਓਨਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕੋ ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਚੰਗਾ ਕਾਬੂ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਹ ਕਸਰਤ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਜੁੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਦਬਾਅ (ਡੈਲਟੌਇਡ)
ਕੂਹਣੀ ਮੋੜ ਕੇ ਕੰਧ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠੀ ਅਤੇ ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖੋ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੁੱਠੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਅੱਗੇ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਦਬਾਓ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੇ ਡੈਲਟੌਇਡ (deltoid, ਮੋਢੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ, ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਲੋਅ ਰੋਅ (low row)
ਸਿੱਧੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੇ ਚੂਲੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ, ਸਕੈਪੂਲਾ (ਮੋਢੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਚਪਟੀ ਹੱਡੀ) ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਘੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਪਲ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਰੱਖੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ ਤੱਕ ਮੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਹੱਥ ਦਾ ਪੁੱਠਾ ਪਾਸਾ ਕੰਧ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦਬਾਓ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ, ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਜਿੰਨੀ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ ਤੱਕ ਮੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਹਥੇਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਦਬਾਓ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੋਕੋ, ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ: ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣ ਨਾਲ ਲੈਸਰ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ (ਛੋਟਾ ਉੱਭਾਰ) ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨਾ
ਕੰਧ ਵੱਲ ਪਾਸਾ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਪੋਟੇ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ। ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਤੁਰਾਓ, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੇਠਾਂ ਤੁਰਾਓ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹਿਲਜੁਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਕੰਧ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ, ਐਕਸ-ਰੇ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਲਿੰਗ ਉਤਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ, ਸੋਟੀ ਜਾਂ ਪੁਲੀ (pulley, ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਚਰਖੀ) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪੈਸਿਵ ਹਿਲਜੁਲ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੁਮਾਉਣ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੈਲਟੌਇਡ (deltoid, ਮੋਢੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ) ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ (periscapular) ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਲਕਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਹ ਹੈ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ: ਮੁਰੰਮਤ ਅਜੇ ਵੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਫ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕੱਪ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਧੱਕਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲਿੰਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੁਡਾਉਣਾ
- ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਮੋਢੇ ਦੀ PROM ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵੱਲ ਵਧਾਉਣਾ
- ਮੋਢੇ ਦੀ AAROM ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ AROM ਵੱਲ ਵਧਾਉਣਾ
- ਡੈਲਟੌਇਡ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ
- ਕਮਰ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਲਕੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਾਂਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ
- ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਲਿੰਗ
- ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰੋ; ਛੁਡਾਉਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜਾਅ I ਵਾਲੇ ਇਲਾਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ
- ਹਿਲਜੁਲ / ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ:
- PROM: ਦਰਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤੇ 8–10 ਤੱਕ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵੱਲ ਵਧਾਓ
- AAROM: ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਖਿਸਕਾਉਣਾ (table slides), ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨਾ (wall climbs), ਪੁਲੀ, ਸੋਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫਲੈਕਸ਼ਨ (flexion, ਬਾਂਹ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ) ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਬੈਠਣ ਵੱਲ ਵਧਣਾ
- AROM: ਜਦੋਂ AAROM ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਫਲੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਹੋ ਕੇ ਫਲੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕੈਪਸ਼ਨ (scaption, ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ) ਵੱਲ ਵਧੋ
- ER: ਜੁੜਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, 30 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ
- ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ, ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਹੱਥ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਲਿਜਾਣਾ ਅਤੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ (stretch) ਨਾ ਲਗਾਓ।
- ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣਾ:
- ਸਿਰਫ਼ ਦਰਦ-ਰਹਿਤ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਘੱਟ (sub-maximal) ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਸਰਤਾਂ (isometric, ਜੋੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਕੱਸਣਾ): ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਡੈਲਟੌਇਡ, ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣਾ, ਲੋਅ ਰੋਅ (low row), ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚਣਾ (retraction)
- ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ, ਦਰਦ-ਰਹਿਤ ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਸਰਤਾਂ; ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ
- ਹਿਲਜੁਲ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ (motor control): ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੇ ਕਾਬੂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮੋਢਾ ਉਚਕਾਉਣ (hitching) ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਰਪਾਈ ਵਾਲੇ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਕੌਫ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕੱਪ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕਣੀ ਨਹੀਂ
- ਹੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਣਾ
- ਹਲਕੀਆਂ ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਸਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਰੋਧ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ
- ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੇਆਰਾਮੀ ਤੱਕ ਖਿੱਚੋ, ਕਦੇ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਦਰਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ
ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਐਕਟਿਵ ਹਿਲਜੁਲ, ਸਕੈਪੂਲਾ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਰਪਾਈ ਵਾਲੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ
- ਐਕਸ-ਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜੁੜਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ
- ਦਰਦ ਇੰਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿ ਵਿਰੋਧ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ
ਪੜਾਅ III — ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣਾ (ਹਫ਼ਤੇ 12–24)¶
Kieran Hirpara 4.0
ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਰੋਅ (rows)
ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਮਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ, ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਛੱਡੋ। ਹਲਕੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ: ਘੱਟ ਭਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ, ਅਤੇ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਸੈਰੇਟਸ ਪੰਚ (serratus punch)
ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟੋ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਸਿੱਧੀ ਛੱਤ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ। ਕੂਹਣੀ ਮੋੜੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੱਥ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਧੱਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸਕੈਪੂਲਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਠੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਟਿਕਾ ਦਿਓ। ਇਹ ਉਸ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਪਸਲੀਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਘੱਟ ਭਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ
Kieran Hirpara 4.0
ਵਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚਣਾ
ਹਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਵਜ਼ਨ ਫੜ ਕੇ ਚੂਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਝੁਕੋ, ਕੂਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚੋ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਕੈਪੂਲਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਘੁੱਟੋ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਸੁਚੱਜੀ ਰੱਖੋ।
ਘੱਟ ਭਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ
Kieran Hirpara 4.0
ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਕੋਣ ਤੱਕ ਮੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਕਮਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਲਚਕੀਲਾ ਬੈਂਡ ਫੜ ਕੇ। ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ। ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਾਓ, ਜਿੰਨੀ ਜੁੜ ਚੁੱਕੀਆਂ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ।
ਘੱਟ ਭਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ
Kieran Hirpara 4.0
ਵਜ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਬਿਨਾਂ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲੇਟੋ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਕੂਹਣੀ ਸਮਕੋਣ ਤੱਕ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ। ਹਲਕਾ ਵਜ਼ਨ ਫੜ ਕੇ, ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਛੱਤ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਇਹ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀ ਦਰਜਾਵਾਰ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ: ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿਲਜੁਲ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ।
ਘੱਟ ਭਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ
Kieran Hirpara 4.0
ਬੈਂਡ ਨਾਲ PNF ਤਿਰਛੀ ਹਿਲਜੁਲ (ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ)
ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਹੱਥ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਤਿਰਛਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਓ, ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਚੂਲੇ ਦੇ ਨੇੜਿਓਂ ਮੋਢੇ ਵੱਲ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ। ਇਹ ਤਿਰਛੇ ਢੰਗ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਬਾਂਹ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰ ਪਾਉਣਾ
ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਕੰਧ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੈਂਚ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉੱਪਰਲੀ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਦੂਰ ਧੱਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸਕੈਪੂਲਾ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਗੋਲ ਹੋ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਇਹ ਬਾਂਹ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰ ਲੈਣਾ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਾਓ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ
Kieran Hirpara 4.0
ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ
ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਨੂੰ 90° ਤੱਕ ਮੋੜ ਕੇ, ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ, ਫਿਰ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ। ਹਿਲਜੁਲ ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਬਾਂਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ — ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾਲ
ਲਗਭਗ ਬਾਰਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਨ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅੱਗੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੋਢਾ ਭਾਰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡਾਂ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਵਜ਼ਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਡੈਲਟੌਇਡ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ (ਰਿਵਰਸ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਡੈਲਟੌਇਡ ਕਰਦੀ ਹੈ)। ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਜੁੜ ਚੁੱਕੀਆਂ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਹਲਕਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਮਰ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ ਆਮ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਦਰਦ-ਰਹਿਤ PROM ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ AROM ਵਧਾਉਣਾ
- ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦਰਜਾਵਾਰ ਵਾਪਸੀ: ਡੈਲਟੌਇਡ, ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਫਿਰ ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼
- ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਥਿਰਤਾ (dynamic stability), ਹਿਲਜੁਲ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੀਓਸੈਪਸ਼ਨ (proprioception, ਜੋੜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ) ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ
- ਹਲਕਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਸਮੇਤ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ
- ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣਾ, ਆਈਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਸਰਤਾਂ ਤੋਂ ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਂਡਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਲਕੇ ਵਜ਼ਨਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ (ਘੱਟ ਭਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ):
- ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ: ਰੋਅ (rows), ਸੈਰੇਟਸ ਪੰਚ (serratus punch), ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਕੈਪੂਲਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚਣਾ
- ਡੈਲਟੌਇਡ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਲੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕੈਪਸ਼ਨ, ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ (eccentric lowering) ਸਮੇਤ
- ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼: ਲਚਕੀਲੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ER ਅਤੇ IR, ਪਾਸੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਕੇ ER, ਜਿਵੇਂ ਜੁੜ ਚੁੱਕੀਆਂ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਉਵੇਂ ਵਧਾਓ
- ਹਿਲਜੁਲ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ: ਰਿਦਮਿਕ ਸਟੇਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (rhythmic stabilisation), ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੀਓਸੈਪਟਿਵ ਨਿਊਰੋਮਸਕੂਲਰ ਫ਼ੈਸਿਲੀਟੇਸ਼ਨ (PNF) ਵਾਲੇ ਤਿਰਛੇ ਢੰਗ, ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਕੰਮ
- ਦਰਜਾਵਾਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ: ਪੜਾਅ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋ ਤੋਂ, ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋ ਵੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਬੂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ
- ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਂਹ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰ ਪਾਉਣਾ (ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉੱਠਣਾ) ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਚੁੱਕੋ; ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖੋ
- ਹਿਲਜੁਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੀ ਖਿੱਚ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਅਤੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਐਬਡਕਸ਼ਨ (abduction, ਬਾਂਹ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ) ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੁਮਾਉਣਾ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ
- ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ ਭੜਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੱਧਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ
ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਨ (union) ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਰਦ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਭੜਕੇ ਸਹਿਣ ਹੋਵੇ
- ਉਪਲਬਧ ਹਿਲਜੁਲ ਦੌਰਾਨ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ
ਪੜਾਅ IV — ਪੂਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ (6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ)¶
ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ ਭਾਰੀ ਕੰਮਾਂ, ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾਵਾਰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਅਤੇ ਬਗ਼ੀਚੇ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਗੌਲਫ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਛਪੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੋਢੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12–24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਹਿਲਜੁਲ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਸਮੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਘਰੇਲੂ ਕਸਰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਲਈ:
ਟੀਚੇ
- ਮਰੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕੰਮਕਾਜੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨਾ
- ਕੰਮ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾਵਾਰ ਵਾਪਸੀ
- ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੋੜ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਘਰੇਲੂ ਕਸਰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਹਰਾਓ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ, ਰੋਟੇਟਰ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਾ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ
- ਨਸਾਂ-ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ (neuromuscular) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੀਓਸੈਪਟਿਵ ਸਿਖਲਾਈ; ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ
- ਤੈਰਾਕੀ, ਗੌਲਫ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੇ
- ਰਸਮੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਬਣਾਇਆ ਘਰੇਲੂ ਕਸਰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
- ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖੋ
- ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਨੁਸਾਰ
ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
- ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ, ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਮੇਤ
- ਦਰਦ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਹਿਲਜੁਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੇ
- ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲਾ ਘਰੇਲੂ ਕਸਰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖ਼ੁਦ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ¶
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਪੜਾਅ ਡੌਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਛਪੇ ਹੋਏ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ (Texas Health Orthopedic Specialists, ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਮੀਆਰਥਰੋਪਲਾਸਟੀ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸ ਸ਼ੋਲਡਰ ਆਰਥਰੋਪਲਾਸਟੀ ਲਈ North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust, ਅਤੇ Robert Jones and Agnes Hunt Orthopaedic Hospital), ਅਤੇ ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ ਦੇ ਜੁੜਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਸਰਜਰੀ ਬਾਰੇ ਖੋਜ-ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਮ ਹਾਲਤ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਕਲੀਨਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜਾਂਚ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਆਮ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੇਖੋ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਦੇਖੋ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਲਈ ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ; ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰੂਪ ਲਈ, ਦੇਖੋ ਰਿਵਰਸ ਸ਼ੋਲਡਰ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸਬੂਤ (ਟਿਊਬਰੋਸਿਟੀ ਦਾ ਜੁੜਨਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਿਉਂ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੈਮੀਆਰਥਰੋਪਲਾਸਟੀ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ, ਅਤੇ ਛਪੀਆਂ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਹਦਾਇਤਾਂ) ਦਾ ਸਾਰ ਸਬੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ PDF ਵਜੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Evidence & references
This is the clinical evidence summary written for health professionals. It is technical, and it lists the research this page was built from. You do not need to read it to understand your treatment or to make a decision about it.
Shoulder Replacement for Proximal Humerus Fracture — Evidence Behind the Rehabilitation Protocol¶
Topic scope: The evidence underpinning rehabilitation after shoulder arthroplasty performed for an acute proximal humerus fracture — covering both the implant options used in this setting: reverse total shoulder arthroplasty (rTSA) for fracture and stemmed hemiarthroplasty for fracture. The defining feature of both, and the reason this is a slow, protected pathway, is that the greater and lesser tuberosities are broken free and stitched back around the prosthesis at operation — they must heal as fractures before the shoulder can be actively moved or loaded. This contrasts with elective arthroplasty (for arthritis or cuff arthropathy), where the bone is intact and rehabilitation can move at the pace of soft-tissue healing.
Defining principle of this rehab: Replacement-for-fracture is a PROTECT pathway driven by TUBEROSITY HEALING, not by implant type. At operation the greater tuberosity (with supraspinatus/infraspinatus) and lesser tuberosity (with subscapularis) are reattached around the stem. Until those bone fragments unite — typically the first 6 weeks, confirmed on X-ray — the shoulder is moved passively only and within a restricted arc: forward elevation kept low, external rotation limited (it loads the greater-tuberosity repair), resisted/active internal rotation avoided (it loads the lesser-tuberosity/subscapularis repair), and no reaching behind the back. Active range and strengthening are deferred, not just reduced. This is the opposite of an early-motion pathway such as capsular release (where immediate aggressive motion is the treatment) or calcific excision (early movement below shoulder height from day 1). The whole pace is set by the fractured tuberosities, not the new joint surface.
The operation, and why the tuberosities matter¶
A displaced three- or four-part proximal humerus fracture in an older patient may be unreconstructable with plate-and-screw fixation, and arthroplasty is then offered. Two implants are used:
- Hemiarthroplasty (HA) — replaces the ball (humeral head) only. It relies on the surgeon reconstructing the head–tuberosity–shaft relationship and, critically, on the tuberosities healing back in anatomical position so the rotator cuff can pull on them. Where the tuberosities fail to heal, function is poor.
- Reverse total shoulder arthroplasty (rTSA) — reverses the ball-and-socket so the deltoid, not the rotator cuff, drives elevation. This makes rTSA less dependent on tuberosity healing than HA, which is the main reason it has largely supplanted hemiarthroplasty for fracture in the elderly. Tuberosity healing still improves the result (it adds rotation), but a workable shoulder is achievable even when the greater tuberosity does not unite.
In both operations the surgeon repairs the tuberosities, and in both the rehabilitation protects that repair. That shared dependence — not the choice of implant — is why the protocol has one shape for both.
Evidence by theme¶
1. Tuberosity healing drives the functional result (the rationale for protection)¶
This is the best-supported principle in the topic, and the reason rehabilitation protects the repair for ~6 weeks.
- A large systematic review and meta-analysis of 21 studies (1,616 reverse arthroplasties) found a pooled greater-tuberosity non-healing rate of ~32% (anatomic healing in roughly two-thirds). Healed tuberosities had significantly better active abduction, anterior elevation and external rotation, and better functional scores, without any increase in pain — confirming that attempting and protecting the repair is worthwhile [meta-analysis, 2025; Schmalzl 2020].
- In the corpus, a dedicated study asked "can a healed tuberosity improve the functional outcomes?" after reverse arthroplasty for four-part fracture and answered yes — healing was associated with better rotation and outcome scores. DOI: 10.1016/j.jse.2016.11.034.
- For hemiarthroplasty, the dependence is even stronger: reported greater-tuberosity healing rates range widely (~30–91%), and tuberosity malunion/nonunion/migration is the dominant cause of a poor result. This is precisely why HA is now reserved and rTSA preferred in older patients [web review literature].
Strength: MODERATE–STRONG for "healing predicts outcome" (large pooled cohorts/meta-analysis); the link is consistent and direction-of-effect is not in dispute. It is observational, not randomised.
2. Hemiarthroplasty vs reverse arthroplasty for fracture¶
- A corpus multicentre randomised controlled trial (the SHeRPA trial) found superior functional outcome with reverse arthroplasty compared with hemiarthroplasty for displaced three- and four-part fractures in patients 65 and older. DOI: 10.1016/j.jse.2024.05.016.
- An earlier corpus comparative study (JBJS) likewise compared HA and rTSA for elderly proximal humeral fractures. DOI: 10.2106/jbjs.l.01637.
- Reverse-for-fracture does carry a caveat: one corpus study asked whether rTSA for fracture does worse than rTSA for elective indications, reflecting that the fracture setting (broken tuberosities, frailer patients) is more demanding than an elective replacement — the same reason this rehab runs more slowly than the elective pathway. DOI: 10.1016/j.jse.2020.03.053.
Strength: MODERATE–STRONG (an RCT plus comparative cohorts) that rTSA generally outperforms HA for fracture in the elderly. This is a surgeon's intra-operative decision, made per patient and per fracture pattern.
3. Early vs delayed motion, and the rehabilitation protocol itself¶
This is where the evidence is thinnest and least standardised — honestly, the phase timings below are consensus and protocol-derived, not RCT-derived.
- A JOSPT systematic review of proposed rehabilitation guidelines after anatomic and reverse arthroplasty found substantial heterogeneity between published protocols — sling use ranged from "comfort only" to a full 6 weeks; permitted motion ranged from none to precautionary limits; early external rotation was commonly capped (e.g. to ~30° in the scapular plane) to protect the repair. There is no single agreed regimen.
- A corpus randomised single-blinded trial of early rehabilitation vs immobilisation after reverse arthroplasty exists (DOI: 10.1016/j.jse.2019.10.005), and the 2025 Neer Award SHORT trial compared surgeon-directed home therapy with formal outpatient physiotherapy after rTSA (DOI: 10.1016/j.jse.2025.10.005) — but these are largely elective rTSA populations, where the tuberosities are not broken. They do not licence early active motion in the fracture setting, where the repair must be protected first.
- A corpus network meta-analysis explicitly examined the optimal combination of arthroplasty type, fixation method and post-operative rehabilitation protocol for complex proximal humerus fractures (DOI: 10.1016/j.jse.2024.03.040), and a corpus survey found that trauma and shoulder surgeons differ in their rehabilitation preferences (DOI: 10.1016/j.jse.2021.12.045) — both confirm that the protocol is an area of genuine, unresolved variation rather than settled science.
Strength: WEAK / CONSENSUS for the specific phase structure and week ranges. The principle "protect the tuberosity repair, defer active motion and load until union" is well grounded; the exact timings are typical, not trial-proven.
Phased post-op timeline (consistent with the patient protocol)¶
| Phase | Window | Sling | Shoulder ROM | Strengthening | What's healing / why |
|---|---|---|---|---|---|
| I — Protection | Weeks 0–6 | Full-time, including sleep | Passive only, within a safe zone: scapular-plane elevation ≤ 90°; external rotation to neutral (0°) for ~4 weeks then ≤ 30°; no internal rotation behind the back; pendulums (fully relaxed). Active elbow/wrist/hand. | None for the shoulder | Tuberosity fragments uniting onto bone + prosthesis; ER loads the greater-tuberosity repair, resisted IR loads the lesser-tuberosity (subscapularis) repair. In rTSA this window also protects against early dislocation. |
| II — Restoring movement | Weeks 6–12 | Wean after the 6-week X-ray review | Progress passive → active-assisted → active; ease the rotation limits as healing is confirmed | Gentle sub-maximal isometrics (deltoid, periscapular) late in phase; resisted IR only once cleared | Tuberosities consolidating; lifting still limited to ~a cup of coffee; no weight-bearing through the hands |
| III — Strengthening | Weeks 12–24 | Off | Maintain/progress active range in all planes | Banded → light weights; deltoid + periscapular first, rotator cuff as the healed tuberosities allow | Tuberosity union usually well advanced and confirmed at review before loading begins |
| IV — Return to activity | 6 months onwards | Off | Functional range for daily demands | Progressive, guided by control not the calendar; lifting kept moderate long-term | Strength/movement keep improving for 12–24 months; full uninjured-shoulder range is not expected |
The pacing is gated on two things together at each step: enough time, AND X-rays showing the tuberosities healing, confirmed at review with Dr Hirpara. Approximate functional milestones (subject to healing): driving ~6–12 weeks (never in the sling); breaststroke swimming ~4 months; nothing heavier than a cup of coffee until ~12 weeks; heavy lifting avoided for 6 months.
Key controversies / evidence quality¶
- Implant choice (HA vs reverse). An RCT and comparative cohorts favour reverse over hemiarthroplasty for displaced fractures in older patients, chiefly because rTSA is less hostage to tuberosity healing. This is a per-patient surgical decision — and either way the rehabilitation protects the tuberosity repair. Moderate–strong.
- Does the tuberosity actually need to heal? For hemiarthroplasty, effectively yes — non-union/malunion is the main failure mode. For reverse, healing is beneficial but not essential (the deltoid drives elevation), though healed tuberosities add rotation and reduce complications. The protection strategy is justified for both because attempting healing is worthwhile and forced early motion can disrupt it. Moderate.
- Early vs delayed motion / the protocol itself. The single weakest area. Published protocols vary widely (JOSPT review), the trials that test early motion are mostly in elective reverse populations, and surgeons genuinely disagree on the optimum. The conservative, tuberosity-led timeline used here reflects the fracture-specific protocols and the healing biology rather than a defining RCT. Weak / consensus.
Evidence-strength flags (summary)¶
- MODERATE–STRONG: tuberosity healing predicts better range/function after reverse arthroplasty for fracture (21-study meta-analysis, 1,616 cases; ~32% non-healing); reverse > hemiarthroplasty for elderly displaced fractures (SHeRPA RCT + comparative cohorts).
- MODERATE: hemiarthroplasty outcome is strongly tuberosity-dependent (healing ~30–91%; malunion the dominant failure mode); reverse-for-fracture more demanding than elective reverse.
- WEAK / CONSENSUS: the specific phased rehabilitation protocol and its week ranges — published guidelines are heterogeneous (JOSPT review); early-motion trials are mostly elective populations; the tuberosity-protective timeline is derived from fracture-specific protocols and healing biology, not a defining rehab RCT.
Citations¶
RAG corpus (180,000+ Orthopaedic articles) — real DOIs, returned by search¶
- Reverse shoulder arthroplasty for four-part proximal humerus fracture in elderly patients: can a healed tuberosity improve the functional outcomes? J Shoulder Elbow Surg. DOI: 10.1016/j.jse.2016.11.034
- Superior functional outcome following reverse shoulder arthroplasty compared to hemiarthroplasty for displaced three- and four-part fractures in patients 65 and older — the SHeRPA randomized controlled trial. J Shoulder Elbow Surg. 2024. DOI: 10.1016/j.jse.2024.05.016
- Comparison of Hemiarthroplasty and Reverse Shoulder Arthroplasty for the Treatment of Proximal Humeral Fractures in Elderly Patients. J Bone Joint Surg Am. DOI: 10.2106/jbjs.l.01637
- Does reverse total shoulder arthroplasty for proximal humeral fracture portend poorer outcomes than for elective indications? J Shoulder Elbow Surg. DOI: 10.1016/j.jse.2020.03.053
- A randomized single-blinded trial of early rehabilitation versus immobilization after reverse total shoulder arthroplasty. J Shoulder Elbow Surg. 2019. DOI: 10.1016/j.jse.2019.10.005
- Optimal combination of arthroplasty type, fixation method, and postoperative rehabilitation protocol for complex proximal humerus fractures in the elderly: a network meta-analysis. J Shoulder Elbow Surg. 2024. DOI: 10.1016/j.jse.2024.03.040
- Understanding postoperative rehabilitation preferences in operatively managed proximal humerus fractures: do trauma and shoulder surgeons differ? J Shoulder Elbow Surg. DOI: 10.1016/j.jse.2021.12.045
- 2025 Neer Award Part 1: The SHORT trial — surgeon-directed home therapy vs. outpatient rehabilitation after reverse total shoulder arthroplasty. J Shoulder Elbow Surg. 2025. DOI: 10.1016/j.jse.2025.10.005
- Acute versus delayed reverse total shoulder arthroplasty for proximal humeral fractures in the elderly: a systematic review and meta-analysis. J Shoulder Elbow Surg. DOI: 10.1016/j.jse.2018.10.004
- Ten-year follow-up of stemmed hemiarthroplasty for acute proximal humeral fractures. Bone Joint J. DOI: 10.1302/0301-620x.103b6.bjj-2020-1753.r1
Literature (URLs)¶
- Anatomic healing of greater tuberosity improves range of motion and functional outcomes after reverse total shoulder arthroplasty for proximal humerus fractures: an updated systematic review and meta-analysis on 21 studies (1,616 rTSAs; ~32% GT non-healing). PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39914739/
- Schmalzl J, et al. Tuberosity healing improves functional outcome following primary reverse shoulder arthroplasty for proximal humeral fractures with a 135° prosthesis. Eur J Orthop Surg Traumatol. 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32162048/
- Tuberosity healing after reverse shoulder arthroplasty for proximal humerus fractures: is there clinical improvement? PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33364654/
- Prosthesis designs and tuberosity fixation techniques in reverse total shoulder arthroplasty: influence on tuberosity healing in proximal humerus fractures. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8468418/
- A Systematic Review of Proposed Rehabilitation Guidelines Following Anatomic and Reverse Shoulder Arthroplasty. JOSPT 2019. https://www.jospt.org/doi/10.2519/jospt.2019.8616
Published rehab protocols (patient-guidance — basis for the phase structure)¶
- Frantz T. Proximal Humerus Fracture Rehabilitation Protocol (reverse shoulder arthroplasty). Texas Health Orthopedic Specialists. https://www.frantzorthopedics.com/pdf/proximal-humerus-fracture-reverse-shoulder-arthroplasty-updnew.pdf
- North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust. Shoulder Hemi-Arthroplasty (trauma) — post-operative protocol. Reviewed April 2023. https://www.nth.nhs.uk/resources/shoulder-hemi-arthroplasty-trauma/
- North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust. Reverse shoulder arthroplasty — post-operative protocol. Reviewed April 2023. https://www.nth.nhs.uk/resources/reverse-shoulder-arthroplasty/
- Maddocks C, Lloyd Evans J. Rehabilitation guide following reverse total shoulder replacement. Robert Jones and Agnes Hunt Orthopaedic Hospital NHS Foundation Trust. February 2024. https://www.rjah.nhs.uk/media/qctjsd1w/reverse-shoulder-replacement-guideline-2024.pdf