Patients › Recovery

Cuộc sống hàng ngày sau phẫu thuật vai

PDF

Những cách thực tế, có thể thực hiện bằng một tay để vệ sinh, mặc quần áo, ngủ, và sinh hoạt trong ngày khi cánh tay vừa phẫu thuật được treo trong đai đỡ.

Trong vài tuần đầu sau phẫu thuật vai, cánh tay của bạn sẽ phải đeo dây đeo nẹp.
Bàn tay vẫn hoạt động bình thường (bạn vẫn có thể nắm đồ, viết lách và sử dụng điện thoại), nhưng cánh tay thì cần được giữ ổn định và nghỉ ngơi. Vết khâu sau phẫu thuật cần thời gian để lành mà không bị tác động, vì vậy cánh tay không được nâng lên, vươn ra hay chịu tải trọng cho đến khi bác sĩ cho phép. Điều may mắn là hầu hết các hoạt động sinh hoạt hàng ngày vẫn có thể thực hiện được bằng một tay, chỉ cần áp dụng một vài mẹo nhỏ cùng sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Trang này là tài liệu hướng dẫn thực hành đi kèm với hướng dẫn riêng về cách đeo dây đeo nẹp (hướng dẫn đó nói về cách đeo và thời gian phải đeo); trang này tập trung vào cách vượt qua các ngày trong tuần.

Có một điều cần thẳng thắn nói ngay: hầu hết mọi người đều thấy vài tuần đầu là giai đoạn khó khăn nhất; nhiều người cần sự giúp đỡ trong việc tắm rửa, mặc quần áo và thực hiện một vài công việc nhà. Điều này hoàn toàn bình thường và chỉ tạm thời thôi; mọi thứ sẽ dần dễ dàng hơn theo thời gian. Việc sắp xếp sự trợ giúp từ trước sẽ giúp ích rất nhiều.

Vệ sinh và tắm rửa¶

Tin vui là các băng gạc của bạn chống thấm nước, vì vậy bạn có thể tắm vòi sen và để nước phun trực tiếp lên chúng: tắm vòi sen bình thường là hoàn toàn ổn. Nguyên tắc là chỉ để nước phun, không chà xát hay ngâm lâu: đừng dùng khăn mềm hay bọt biển chà mạnh lên băng gạc, và tránh tắm bồn, bơi lội hay để vai ngập trong nước, vì điều này có thể làm bong mép băng gạc và khiến nước thấm xuống vết thương. Hãy để nước chảy qua vùng đó, sau đó vỗ nhẹ (đừng chà) để làm khô. Nếu băng gạc bị bong mép hoặc lỏng ra, hãy để nguyên như vậy và báo cho chúng tôi biết. Nhiều người ngồi trên ghế tắm trong vài tuần đầu (điều này giúp giảm nguy cơ trượt ngã khi bạn mất thăng bằng và chỉ dùng được một tay).

Thông thường bạn có thể tháo dây đeo tay ra khi tắm, nhưng nguyên tắc là giữ cánh tay yên và được nâng đỡ, chứ không được vận động nó. Hãy để cánh tay tựa vào hông hoặc đặt lên đùi. Nếu bác sĩ phẫu thuật cho phép, bạn có thể hơi nghiêng người về phía trước và để cánh tay buông thõng tự nhiên từ vai; lúc này trọng lực sẽ hỗ trợ thay vì cơ bắp, giúp cánh tay hoàn toàn thư giãn. Tuyệt đối không vận động cánh tay để nâng lên hay vươn ra khi tắm.

Vùng nách bên phẫu thuật là chỗ khó vệ sinh nhất, vì bạn không thể nâng tay lên để tiếp cận. Mẹo là hơi nghiêng thân người ra xa phía đó, để cánh tay thả lỏng và tự nhiên tách ra ngoài dưới tác động của trọng lực; điều này sẽ mở rộng vùng nách đủ để bạn dùng khăn mềm hoặc giấy ướt lau sạch và thoa chất khử mùi. Hãy để trọng lực làm việc; đừng cố nâng vai lên để tạo không gian.

Việc gội đầu và vệ sinh lưng thực sự rất khó khăn khi chỉ dùng một tay. Một miếng bọt biển có cán dài sẽ hữu ích cho việc vệ sinh lưng. Đối với tóc, cách dễ nhất là cúi người qua bồn rửa hoặc nhờ người khác giúp đỡ trong tuần đầu hoặc hai tuần đầu; đừng cố gắng vặn mình theo những tư thế gượng gạo có thể gây tổn thương cho vai. Nếu muốn trì hoãn việc gội đầu, bạn có thể dùng phấn rôm khô để tạm thời thay thế trong vài ngày.

Cách mặc quần áo¶

Hãy chọn quần áo cho cả tuần tới, đồng thời lưu ý đến việc phải sử dụng nẹp cố định:

• Quần áo rộng rãi và có khóa mở phía trước. Các loại áo sơ mi, áo cardigan có khóa cúc hoặc khóa kéo phía trước, cùng áo ba lỗ có cổ tay rộng sẽ dễ mặc hơn nhiều so với những loại quần áo ôm sát. Trong lúc chỉ có thể dùng một tay, hãy tránh những chiếc cúc nhỏ, khó thao tác hoặc các móc cài phức tạp.
• Tránh các loại quần áo phải qua đầu. Những chiếc áo phông hoặc áo len ôm sát, bắt buộc phải qua đầu sẽ khiến vai phải thực hiện đúng những chuyển động mà chúng ta đang cố gắng hạn chế.
• Mặc áo cho cánh tay vừa phẫu thuật trước, cởi ra sau cùng. Hãy nhẹ nhàng luồn cánh tay đang nghỉ vào tay áo trước khi mặc áo cho cánh tay lành; khi cởi áo, hãy rút cánh tay lành ra trước. Cách này giúp vai vừa phẫu thuật không phải vươn ra để theo kịp.
• Ưu tiên giày dạng trượt vào. Việc buộc dây giày gần như bất khả thi khi chỉ dùng một tay; những đôi giày dạng trượt hoặc có khóa Velcro sẽ giúp giảm bớt phiền toái. Bạn cũng có thể dùng dây giày co giãn để cải thiện những đôi giày hiện có – đây là giải pháp tiết kiệm chi phí.

Giấc ngủ¶

Trong những tuần đầu sau phẫu thuật, giấc ngủ thường là điều khó khăn nhất và là nguồn gây phiền toái phổ biến; tuy nhiên tình hình sẽ dần ổn định khi vai hồi phục. Việc nằm ngửa khiến cánh tay bị kéo ra phía sau, gây áp lực lên vai; vì vậy hầu hết mọi người ngủ ngon hơn khi nằm ở tư thế nửa thẳng đứng: ngồi trên ghế bành có tựa lưng, hoặc kê nhiều gối hoặc miếng đệm lưng khi nằm trên giường.

Một vài điều sau đây thực sự có ích:

• Hỗ trợ toàn bộ cánh tay. Đặt một chiếc gối dưới khuỷu tay và cẳng tay để cánh tay không bị kéo xuống gây áp lực lên vai; đồng thời đặt thêm một chiếc gối bên cạnh người để tránh việc bạn lăn sang phía vai vừa phẫu thuật khi ngủ.
• Giảm đau trước khi ngủ. Nhiều người uống thuốc giảm đau khoảng nửa giờ trước khi đi ngủ để thuốc phát huy tác dụng ngay khi họ nằm xuống.
• Chú ý đến dây đeo. Mặc một chiếc áo lót mỏng hoặc áo phông bên dưới dây đeo sẽ giúp tránh tình trạng dây đeo cọ xát, gây trầy xước cổ trong suốt đêm.

Việc có nên đeo dây đeo khi ngủ và thời gian cần đeo là những nội dung được đề cập chi tiết trong hướng dẫn riêng của chúng tôi về cách sử dụng dây đeo.

Ăn uống, nấu nướng và các công việc nhà¶

Hầu hết các hoạt động này đều có thể thực hiện được bằng tay lành và tay còn có thể nắm chặt ở phía được phẫu thuật; chìa khóa là trượt và giữ vững thay vì nâng lên:

• Trượt các nồi nặng, đĩa và ấm nước dọc theo mặt bàn thay vì bê chúng. Chỉ đổ nước vào ấm vừa đủ mức cần thiết để giảm trọng lượng.
• Việc đặt thảm chống trượt dưới bát hoặc thớt sẽ giúp một tay thực hiện công việc của hai tay. Các dụng cụ hỗ trợ dùng cho một tay (mở nắp hũ, giá đỡ đĩa, dụng cụ cắt thực phẩm kiểu lưỡi dao) có giá rẻ và thực sự hữu ích.
• Chuẩn bị trước. Nấu nhiều món cùng lúc và chuẩn bị sẵn những bữa ăn đơn giản trước khi phẫu thuật; đồng thời đặt các vật dụng hàng ngày (cốc, ngũ cốc, thuốc men) ở độ cao vừa tầm tay để không phải vươn tới, điều này sẽ giúp giảm bớt nhiều phiền toái hàng ngày.
• Nhờ người giúp đỡ với những công việc nặng nhọc và khó khăn: giỏ quần áo giặt ướt, việc mua sắm, thay ga trải giường, bất cứ việc gì cần hai tay để nâng lên. Việc cố gắng tự làm những việc này là không cần thiết; hãy để vai được hồi phục một cách tốt nhất.

Tiếp tục vận động các phần còn lại của cánh tay¶

Dây đeo cố định chỉ giúp giữ vai ổn định, chứ không phải cả cánh tay. Trừ khi có chỉ định khác, hãy nhẹ nhàng và đều đặn vận động những phần được phép di chuyển:

• Bàn tay và cổ tay: hãy mở và nắm các ngón tay lại, đồng thời xoay tròn cổ tay vài lần mỗi giờ. Việc này giúp các khớp này linh hoạt và hỗ trợ giảm sưng.
• Khuỷu tay: nếu bác sĩ phẫu thuật cho phép, hãy tháo cánh tay ra khỏi dây đeo vài lần mỗi ngày, rồi nhẹ nhàng duỗi thẳng và gập khuỷu tay lại (với điều kiện vai vẫn giữ nguyên vị trí) để tránh tình trạng cứng khớp.
• Tư thế: rất dễ xảy ra tình trạng cúi người lại để bảo vệ cánh tay đang được đeo nẹp. Hãy ngồi thẳng lưng, thỉnh thoảng nhẹ nhàng kéo hai bả vai ra sau, đồng thời xoay vai lành lặn để giảm căng thẳng ở vùng cổ và lưng trên – những vùng thường bị ảnh hưởng do việc đeo dây đeo.

Đây là những nguyên tắc chung; những hướng dẫn vận động riêng dành cho bạn mới là quan trọng nhất. Mỗi ca phẫu thuật đều có những quy định riêng về việc vận động; vì vậy nếu các hướng dẫn bằng văn bản của chúng tôi hoặc chỉ dẫn từ chuyên viên vật lý trị liệu có nội dung khác liên quan đến khuỷu tay hay vai của bạn, hãy tuân theo những hướng dẫn đó.

Khi nào cần tìm sự trợ giúp¶

Hầu hết các trường hợp hồi phục diễn ra bình thường, nhưng hãy liên hệ với chúng tôi, bác sĩ đa khoa hoặc tìm kiếm sự chăm sóc khẩn cấp nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Cơn đau ngày càng tăng và không thuyên giảm dù đã dùng thuốc giảm đau theo chỉ định; hoặc cơn đau đột nhiên trở nên dữ dội hơn.
• Các vấn đề liên quan đến vết thương: vùng da xung quanh vết thương bị đỏ rộng ra, nóng lên, sưng phù, hoặc có dịch hoặc mủ chảy ra; đặc biệt nếu kèm theo sốt hoặc cảm giác mệt mỏi.
• Các ngón tay bị tê, lạnh, nhợt nhạt hoặc chuyển màu xanh, hoặc sưng cứng: điều này có thể là do nẹp hoặc băng gạc bị siết quá chặt, hoặc do tuần hoàn máu bị ảnh hưởng. Hãy nới lỏng nẹp và nhanh chóng hỏi ý kiến bác sĩ.
• Đau vùng bắp chân, chân bị sưng hoặc đỏ, hoặc đột ngột khó thở hoặc đau ngực: những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của huyết khối và cần được chăm sóc y tế khẩn cấp. Trong trường hợp khó thở hoặc đau ngực đột ngột, hãy gọi số 000.

Nếu còn băn khoăn, tốt nhất là hãy hỏi ngay. Chúng tôi luôn mong nhận được liên lạc từ bạn sớm hơn là để bạn phải chờ đợi và lo lắng.